Emeklilik sisteminde uzun süredir tartışılan maaş adaleti konusu yeniden gündeme taşındı. Özellikle en düşük emekli aylığı alan kişi sayısının 5 milyona yaklaşması, prim gün sayısı yüksek olan kesimde ciddi bir memnuniyetsizlik yaratmıştı. Ankara kulislerinde konuşulan yeni düzenleme, ödenen prim ile bağlanan maaş arasındaki bağı güçlendirmeyi hedefliyor. Temmuz 2026 dönemine işaret edilen çalışmalarda, “ne kadar prim o kadar maaş” anlayışının sisteme yeniden yerleştirilmesi planlanıyor.
Mevcut uygulamada 3 bin 600 gün prim ödeyen bir kişi ile 9 bin gün ve üzeri prim yatıran bir sigortalının benzer seviyelerde aylık alması, sosyal güvenlik sisteminde eşitleme eleştirilerini artırmıştı. Bu tabloyu değiştirmek için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde teknik bir komisyon kuruldu. Komisyonun üzerinde çalıştığı model, yüksek prim ödeyenlerin daha yüksek maaş almasını garanti altına alacak bir hesaplama çerçevesi oluşturmayı amaçlıyor.
Aylık bağlanma oranlarında yeni düzenleme
Uzmanların gündemindeki en kritik başlıklardan biri aylık bağlanma oranları olarak bilinen hesaplama yöntemi. 2008 sonrası dönemde düşürülen aylık bağlanma oranlarının, uzun süre çalışan ve yüksek kazanç üzerinden prim yatıran sigortalıları yeterince ödüllendirmediği ifade ediliyor. Yeni modelde bu oranların kademeli biçimde artırılması ve özellikle uzun süreli prim ödeyenlerin maaş kaybı yaşamamasının sağlanması planlanıyor.
Teknik ekiplerin üzerinde durduğu formül, çalışılan süre uzadıkça aylık bağlanma oranının da artmasını öngörüyor. Böylece sisteme uzun yıllar katkı sunan sigortalıların emeklilik döneminde daha yüksek gelir elde etmesi hedefleniyor. Bu adımın, sosyal güvenlik sistemine olan güveni güçlendireceği değerlendiriliyor.
Prim ve maaş arasındaki bağ güçlendirilecek
Yeni modelin temel amacı, prim ile maaş arasındaki kopukluğu gidermek. 7 bin 200 gün ve 9 bin günün üzerinde prim ödeyen sigortalıların, taban maaş uygulaması nedeniyle kök aylıklarının görünmez hale gelmesi eleştiri konusu olmuştu. Planlanan düzenleme ile yüksek prim ödeyenlerin gerçek kök maaşlarının korunması ve bu tutar üzerinden ek artış almaları sağlanacak.
Ayrıca büyüme hızı ve enflasyon verilerinin emekli maaşına yansıtılmasında kullanılan güncelleme katsayısının da yeniden düzenlenmesi gündemde. Bu katsayının, yüksek kazanç üzerinden prim yatıranların lehine olacak şekilde güncellenmesi bekleniyor. Böylece sistem, kayıtlı ve yüksek primli çalışmayı teşvik eden bir yapıya kavuşacak.
Temmuz 2026 dönemi kritik eşik
Ocak 2026 itibarıyla en düşük emekli aylığının 20 bin TL seviyesine çıkarılmasının ardından gözler Temmuz dönemine çevrildi. Bu dönemde yalnızca enflasyon farkı değil, yapısal bir değişiklik de gündeme gelebilir. Kulislere yansıyan bilgilere göre, Temmuz ayında kök maaşı yüksek olan emeklilere kademeli bir fark uygulanması üzerinde duruluyor.
Siyasi kanattan gelen açıklamalar da sosyal sigorta mantığının güçlendirileceğine işaret ediyor. Bu çerçevede sistemin tabana yakınlaşan yapısının yeniden dengelenmesi ve prim esaslı bir modele dönüş sağlanması hedefleniyor.
İntibak beklentisi yeniden gündemde
Yapılacak değişiklikler, 2000 sonrası emeklileri ilgilendiren intibak düzenlemesi tartışmalarını da yeniden alevlendirdi. 1999 öncesi, 2000–2008 arası ve 2008 sonrası dönemler arasında oluşan hesaplama farklılıklarının giderilmesi talebi uzun süredir dile getiriliyor. Komisyonun çalışmaları, bu farklılıkların tek bir çatı altında toplanabileceği yönündeki beklentileri artırmış durumda.
Uzmanlar, sistemdeki dengesizliğin giderilmesinin yalnızca maaş artışı anlamına gelmediğini vurguluyor. Aktüeryal dengeyi koruyan ve yüksek prim ödemeyi teşvik eden bir modelin, uzun vadede sosyal güvenlik sistemini daha sürdürülebilir hale getireceği belirtiliyor. Yeni dönemde emeklilik maaşlarının daha şeffaf, daha adil ve primle daha doğrudan bağlantılı bir yapıya kavuşması hedefleniyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım