Tam adı CircisGümüşkalem olan, Süryani asıllı bir ailenin çocuğu olan keman ustası, halk arasında daha çok "KemançıCirco" olarak tanınırdı. Gözleri âmâ olmasına rağmen sanatını büyük bir ustalıkla icra eder, çoğunlukla Urfa'da kadın düğünlerinde keman çalardı. Uzun yıllar cümbüşçü Boğos ile birlikte düğünlerin aranan isimleri oldular. Urfalılar, "Circo ile Boğos" denildiğinde birbirinden ayrılmayan bu iki usta sanatçıyı hatırlardı.
1911 yılında Urfa'da dünyaya gelen CircisGümüşkalem, henüz dört yaşındayken babasını kaybetti. Annesi, onu Urfa'daki Amerikan misyonerlerinin kurduğu yetimhaneye verdi. Burada geçirdiği bir göz hastalığı sonucu görme yetisini tamamen kaybetti. 22 Mayıs 1921'de diğer yetim çocuklarla birlikte Halep'e gönderildi. Daha sonra Beyrut Âmâlar Okulu'nda eğitim gördü, ardından Lübnan'ın Gazir kentindeki Körler Okulu'na geçti. Amerikan misyonerlerinin maddi desteğinin kesilmesi üzerine bir süre sahipsiz kalsa da, okulun 1925 yılında İsviçre tarafından himaye altına alınmasıyla eğitimini tamamladı. Bu süreçte çeşitli el sanatları öğrendi. Aynı dönemde keman, ud ve cümbüş çalmayı öğrenerek müzik alanında da kendini geliştirdi.
Görme engeline rağmen keman çalmada büyük bir ustalık kazanan CircisGümüşkalem, kişiliğini ve sanatını geliştirerek 1933 yılında yeniden Urfa'ya döndü. Bir süre geçimini gazinolarda müzik yaparak sağladı. Daha sonra ise keman, ud, mandolin ve cümbüş dersleri verdi. Yaklaşık kırk yıl boyunca Urfa'da müzik eğitimciliği yapan CircisGümüşkalem dönemin tanınmış isimlerinden Nedim Dilek, Abdullah Ertekin, Mustafa Karaoğlu, Mustafa Savaş, Vefik Ataç, Şeref Uslusoy, Mahmut Akgül, Hasan Parmaksız, Bakır Özdemir, Ahmet Bekler ve Metin Özden gibi birçok müzisyenin yetişmesine katkı sağladı. Varlıklı aileler kızlarını da gönül rahatlığıyla ona emanet ediyor, müzik eğitimi aldırıyoru.
Onu tanıyanların hatıralarında CircisGümüşkalem ağırbaşlı, nazik, mütevazı ve öğrencilerine büyük değer veren bir insan olarak yer aldı. Yalnızca usta bir kemancı değil, aynı zamanda saygın bir müzik eğitimcisiydi. Şükrü Çadırcı, Dellek Mahmut Hafız ve Abdullah Uyanık gibi sanatçılara çeşitli müzik programlarında kemanıyla eşlik etti. Kemanın yanı sıra ud, mandolin ve cümbüş dersleri vererek çok sayıda gencin müzikle tanışmasına vesile oldu. Aradan geçen uzun yıllara rağmen öğrencileri ve onu tanıyanlar, Circis Usta'yı sevgi, saygı ve minnetle anmaya devam etmektedir.
24 Ekim 1987 tarihinde İstanbul'da vefat eden CircisGümüşkalem, Topkapı Süryani Mezarlığı'na defnedildi. Geride yalnızca güzel ezgiler değil, yetiştirdiği öğrencileri ve bıraktığı hatıralarla da kalıcı bir miras bıraktı. Farklı inanç ve kültürlerin yüzyıllar boyunca bir arada yaşadığı Şanlıurfa'nın kültür ve sanat hayatına önemli katkılar sunan KemançıCirco, bugün de şehrin musikî tarihinde unutulmaması gereken değerlerden biri olarak hatırlanmaktadır. Boğos ile oluşturduğu unutulmaz ikili ise, eski Urfa düğünlerinin hafızasında yaşamaya devam etmektedir.
Kaynak: Mehmet Avni Özbek