Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinin yürürlüğe girmesinin ardından kapsam dışında kalan milyonlarca çalışan için gözler yeniden Ankara’ya çevrildi. Özellikle 2000 ile 2008 yılları arasında sigorta girişi olan vatandaşlar, yaş ve prim şartları nedeniyle uzun yıllar daha çalışmak zorunda kalmalarını adaletsiz buluyor. Son dönemde Meclis kulislerinde konuşulan yeni torba yasa hazırlıkları, bu kesim için umut verici sinyaller içeriyor. Kamuoyunda “2. EYT” olarak anılan yeni düzenlemenin, kademeli emeklilik modeli ve Bağ Kur’lular için prim indirimi başlıklarını kapsaması bekleniyor. Henüz resmi bir metin açıklanmasa da, konuşulan başlıklar milyonlarca çalışanın emeklilik planlarını yeniden şekillendiriyor.
Bağ Kur’lular İçin 7200 Gün Formülü Gündemde
Uzun süredir tartışılan konuların başında Bağ Kur kapsamında çalışan küçük esnafın prim yükü geliyor. Mevcut sistemde Bağ Kur’luların emekli olabilmesi için 9000 gün prim ödemesi gerekirken, SSK’lı çalışanlar için bu süre 7200 gün olarak uygulanıyor. Aradaki bu fark, özellikle bakkal, berber, kasap ve benzeri küçük işletme sahipleri açısından büyük bir eşitsizlik olarak görülüyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yürüttüğü teknik çalışmalarda sona yaklaşıldığı ve küçük esnaf için prim şartının 7200 güne düşürülmesinin masada olduğu ifade ediliyor. Böyle bir düzenlemenin hayata geçmesi halinde, Bağ Kur’lular yaklaşık beş yıl daha erken emeklilik hakkı elde edebilecek.
Kademeli Emeklilik Modeli Yeniden Masada
EYT düzenlemesini bir günle kaçıran ve 1999 sonrası sigorta girişi nedeniyle uzun yıllar beklemek zorunda kalanlar için kademeli emeklilik modeli yeniden tartışılmaya başlandı. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında sigortalı olanlar, mevcut sistemde kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaş şartına tabi bulunuyor. Kulislerde konuşulan yeni modelde ise emeklilik yaşının, sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak düşürülmesi öngörülüyor. Bu sistemde, erken tarihte sigortalı olanların daha düşük yaşta emekli olması, geç girişlilerin ise aşamalı olarak sisteme dahil edilmesi hedefleniyor. Bu yaklaşımın, bütçe dengeleri gözetilerek şekillendirileceği ifade ediliyor.
Torba Yasada Diğer Sosyal Güvenlik Başlıkları
Yeni torba yasa hazırlıklarında yalnızca EYT ve Bağ Kur düzenlemeleri değil, farklı kesimleri ilgilendiren sosyal güvenlik başlıkları da yer alıyor. Özellikle birinci dereceye düşen tüm memurlara 3600 ek gösterge verilmesi konusu yeniden gündeme gelmiş durumda. Bu düzenleme, emekli maaşları ve ikramiyelerde ciddi artış anlamına geliyor. Ayrıca ev hanımlarına yönelik isteğe bağlı sigorta sisteminde devlet katkısının artırılması da konuşulan maddeler arasında yer alıyor. Primlerin belirli bir kısmının devlet tarafından karşılanması, ev hanımlarının daha düşük maliyetle emeklilik hakkı kazanmasını sağlayabilir.
Staj ve Çıraklık Konusu Şimdilik Beklemede
Kamuoyunda sıkça dile getirilen taleplerden biri de staj ve çıraklık başlangıçlarının sigorta başlangıcı sayılması konusu. Ancak mevcut değerlendirmelerde bu başlığın kısa vadede torba yasa kapsamına alınmasının zor olduğu belirtiliyor. Bakanlık kaynakları, staj süresinin eğitim kapsamında değerlendirildiğini ve uzun vadeli sigorta kollarına prim yatırılmadığını vurguluyor. Bu nedenle staj mağdurları için beklentiler sürse de, somut bir adım atılmadığı ifade ediliyor.
Vatandaşlara Yapılan Uyarılar ve Hazırlık Süreci
Uzmanlar, olası bir yasal düzenlemeye hazırlıklı olmak isteyen vatandaşların e Devlet üzerinden SGK tescil ve hizmet dökümlerini düzenli olarak kontrol etmelerini öneriyor. Sigorta giriş tarihi, prim gün sayısı ve varsa Bağ Kur ile SSK hizmetlerinin birleştirilmesi, emeklilik sürecinde kritik önem taşıyor. Özellikle Bağ Kur’lu esnafın vergi kaydı ile SGK kayıtlarını karşılaştırması, ileride doğabilecek hak kayıplarının önüne geçilmesi açısından önemseniyor.
Meclis gündemine gelmesi beklenen bu yeni sosyal güvenlik adımları, 2000 sonrası sigortalılar için emeklilik umutlarını yeniden canlandırmış durumda. Gözler şimdi, torba yasa taslağının netleşeceği tarihe çevrilmiş bulunuyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım