EYT düzenlemesinin ardından emeklilik sisteminde ortaya çıkan yaş farkı, 2000 ile 2008 yılları arasında sigortalı olan milyonlarca çalışan için uzun süredir tartışma konusu olmaya devam ediyor. Aynı işte ve benzer prim günleriyle çalışanlar arasında yalnızca birkaç gün farkla oluşan emeklilik uçurumu, kamuoyunda “yaş adaletsizliği” olarak adlandırılıyor. Bu tabloya çözüm üretmek amacıyla Meclis gündemine gelen kademeli emeklilik modeli, erken emeklilik hayali kuranlar için yeni bir umut olarak değerlendiriliyor.
EYT Sonrası Doğan Yaş Uçurumu Yeniden Gündemde
8 Eylül 1999 sonrası sigorta girişi olan çalışanlar, EYT kapsamı dışında kaldıkları için kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartına tabi tutuluyor. Buna karşın birkaç gün önce sigortalı olanlar, yaş şartı olmadan emeklilik hakkı elde etti. Bu durum, özellikle 2000’li yılların başında işe başlayan çalışanlar arasında ciddi bir eşitsizlik algısı yarattı. Uzun yıllardır primini doldurmuş olmasına rağmen yaş bekleyen sigortalılar, sistemin yeniden düzenlenmesi gerektiğini savunuyor. Kademeli emeklilik fikri de tam bu noktada öne çıkıyor.
Kademeli Emeklilik Modeli Neyi Değistirecek
Meclis kulislerinde konuşulan taslak çalışmalara göre, emeklilik yaşı sigorta giriş yılına göre kademeli olarak düşürülebilir. Bu modelde tek bir yaş şartı yerine, işe başlama tarihine bağlı esnek bir yapı öngörülüyor. Amaç, mevcut sistemde kadınlar için 58, erkekler için 60 olan yaş sınırını, bazı gruplarda 43 ile 52 yaş aralığına çekmek. Böylece EYT ile EYT dışı arasında oluşan sert geçişin yumuşatılması hedefleniyor. Kademeli yapı, bir anda toplu emeklilik yerine yıllara yayılan kontrollü bir geçiş sunmayı amaçlıyor.
Olası Yas Ve Prim Dengesi Nasıl Şekillenecek
Gündemdeki taslaklara göre, emeklilikte yalnızca yaş değil prim gün sayısı da belirleyici olmaya devam edecek. 2000’li yılların başında sigortalı olan kadın ve erkekler için yaklaşık 6.250 ile 6.600 gün aralığında prim şartı konuşuluyor. Daha geç yıllarda sigorta girişi olanlar için ise prim gününün 6.850 seviyelerine çıkabileceği değerlendiriliyor. Bu yapı, erken emeklilik imkanı sunarken sistemin mali dengesini korumayı hedefliyor. Resmi bir tablo henüz açıklanmamış olsa da, Meclis’e sunulan kanun tekliflerinde bu çerçeveye benzer detaylar yer alıyor.
Kimler Bu Düzenlemeden Yararlanabilecek
Planlanan kademeli emeklilik düzenlemesinin kapsamına, 9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında ilk kez sigortalı olan SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı mensuplarının girmesi bekleniyor. Bu grupta yer alan ve prim gününü tamamladığı halde yaş şartı nedeniyle emekli olamayan yüz binlerce kişi bulunuyor. Düzenlemenin yasalaşması halinde, bu kişilere sigorta başlangıç tarihine göre kademeli olarak emeklilik yolu açılabileceği ifade ediliyor.
Torba Yasa İhtimali Masada
Mevcut yasama döneminde görüşülen torba yasa paketlerinde sosyal güvenlik başlığı önemli bir yer tutuyor. Ev hanımlarına prim desteği, Bağ-Kur’lular için 9.000 gün şartının 7.200’e düşürülmesi gibi düzenlemeler öncelikli başlıklar arasında bulunuyor. Uzmanlara göre kademeli emeklilik maddesi, ya bu torba yasaya bir önerge ile eklenebilir ya da ilerleyen aylarda müstakil bir sosyal güvenlik reformu olarak Meclis gündemine taşınabilir. Özellikle 2026 yılının ikinci yarısı, bu konuda kritik bir dönem olarak görülüyor.
Yıpranma Payı Olanlar Daha Avantajlı Olabilir
Fiili hizmet süresi zammı olarak bilinen yıpranma payı uygulaması, bazı meslek gruplarına emeklilikte ciddi avantajlar sağlıyor. Maden işçileri, sağlık çalışanları, güvenlik güçleri ve gazeteciler gibi riskli ve yıpratıcı işlerde çalışanlar, mevcut sistemde yaş şartını daha erkene çekebiliyor. Kademeli emeklilik düzenlemesinin hayata geçmesi halinde, bu grupların avantajı daha da artabilir. Böylece hem yaş indirimi hem de yıpranma payı birlikte değerlendirilebilecek.
Beklenti Büyük Takvim Belirsiz
2000-2008 arası SGK girişliler için kademeli emeklilik konusu, milyonlarca kişinin yakından takip ettiği başlıklar arasında yer alıyor. Henüz kesinleşmiş bir yasa bulunmasa da, Meclis’teki temaslar ve kamuoyundaki talep, bu düzenlemenin gündemde kalmaya devam edeceğini gösteriyor. Primini tamamlayıp yaş bekleyenler için erken emeklilik ihtimali, sosyal güvenlik sisteminde yeni bir dönemin habercisi olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
