Hatay’da 6 Şubat 2023’te meydana gelen depremlerden etkilenen üniversite öğrencileri, olası afetlerde can kayıplarının önüne geçmek amacıyla bina kolonlarının sağlamlığını tespit edebilen yapay zekâ destekli cihaz geliştirdi. “AURACORE” adı verilen cihaz, binaların taşıyıcı sistemlerinde meydana gelen yorulma, korozyon, nem artışı ve deformasyon gibi değişimleri ölçerek risk seviyesini belirliyor.
İskenderun Teknik Üniversitesi (İSTE) Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı’nın evi, 6 Şubat 2023’te meydana gelen depremlerde hasar gördü. Depremin ardından Sakallı, kendisi gibi afetten etkilenen öğrenciler Akın Tanrıverdi, Abdulsamed Önder, Ali Attar, Berk Kılınç ve Vahit Can Ezircan ile bir araya gelerek İSTEM Takımı’nı kurdu.
Takım, olası depremlerde can kayıplarının önüne geçebilmek amacıyla binaların taşıyıcı kolonlarının sağlamlığını ölçmeye yönelik bir proje hazırlamaya karar verdi. Sakallı’nın rehberliğinde çalışmalarını sürdüren öğrenciler, “AURACORE” adını verdikleri yapay zekâ destekli cihazı geliştirdi. Cihaz; bina kolonlarının rutubet seviyesini, gerilmesini ve bükülmesini ölçerken betonun sağlamlığı hakkında da veri elde edebiliyor.
Projeleriyle Şanlıurfa GAP Havalimanı’nda 30 Eylül-4 Ekim tarihleri arasında düzenlenen TEKNOFEST’e katılan öğrenciler, “Akıllı Şehirler ve Ulaşım” kategorisinde ikincilik elde etti. Öğrenciler, elde ettikleri başarının ardından üniversite bünyesindeki Teknopark’ta cihazı geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdürüyor.
Cihaz, taşıyıcı sistemlerdeki değişimleri takip ediyor
Proje danışmanı ve İSTE Endüstri Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Abdulla Sakallı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, geliştirdikleri cihazla afetlerde yaşanabilecek can kayıplarının önüne geçmeyi hedeflediklerini söyledi.
Cihaz sayesinde binaların taşıyıcı sistemleri hakkında bilgi edinilebildiğini belirten Sakallı, sistemin çalışma prensibini şöyle anlattı:
“Bu cihaz taşıyıcı sistemlerde oluşan yorulmayı, korozyonu ve nem artışını ölçüp bunu yapay zekayla o anki taşıyıcı sistemin yorulma katsayısını veya deforme katsayısını hesaplayıp o binanın o anki durumu hakkında ilgili kişilere bilgi veriyor. Böylece bina depreme maruz kalmadan yıkılabilir mi, hangi yönde yıkılır, taşıyıcı kolonların, özellikle riskli taşıyıcı kolonların o anki durumunu ilgili kişilere aktarır ve ilgili kişilerin bu yönde karar alma süreci başlatılır.”
6 Şubat depremlerinde yaşanan büyük acıların yeniden yaşanmaması amacıyla projeyi hazırladıklarını ifade eden Sakallı, öğrencileriyle birlikte cihazın prototipini geliştirdiklerini belirtti.
Projelerindeki temel hedefin depreme dayanıklı kentlerin oluşturulmasına katkı sağlamak olduğunu vurgulayan Sakallı, “Asıl amacımız depreme dayanıklı kentlerin inşası. En büyük temennimiz böyle akıllı şehirler sayesinde depreme karşı önceden önlem almak ve depremin kayıplarını en aza indirmek.” diye konuştu.
Taşıyıcı kolonlardaki değişimler otomatik olarak algılanıyor
İSTEM Takımı üyelerinden Endüstri Mühendisliği 2. sınıf öğrencisi Akın Tanrıverdi de geliştirdikleri projeyle TEKNOFEST’te ikincilik elde etmenin sevincini yaşadıklarını dile getirdi.
Kahramanmaraş merkezli depremlere Adana’da yakalandığını ve 5 yakınını kaybettiğini anlatan Tanrıverdi, cihazın yalnızca deprem kaynaklı riskleri değil, yağmur, rutubet ve nem gibi etkenlerin binalar üzerindeki olumsuz etkilerini de takip edebildiğini belirtti.
Nem nedeniyle oluşan korozyonun bina taşıyıcı sistemleri açısından risk oluşturduğuna dikkati çeken Tanrıverdi, cihazın sürekli izleme yaparak düzenli veri elde ettiğini söyledi.
Cihazın taşıyıcı kolonlarda meydana gelen değişimleri otomatik olarak algıladığını aktaran Tanrıverdi, sistemin risk seviyesini belirledikten sonra önem derecesine veya yapılması gereken tadilatın süresine göre uyarı gönderdiğini ifade etti.
Samandağ ilçesinde 6 Şubat depremlerine yakalanan ve 15 yakınını kaybeden Endüstri Mühendisliği 4. sınıf öğrencisi Ali Attar da cihazın kullanım alanlarının genişletilebileceğini belirtti. Attar, sistemin AFAD gibi yetkili kurumlarla entegre çalışması durumunda deprem sonrasında yıkılan veya hasar gören yapıların durumunun da anında tespit edilebileceğini vurguladı.
