Uluslararası enerji pazarlarında son dönemde gözlemlenen sert fiyat hareketleri, yurt içindeki akaryakıt etiketlerine doğrudan yansımaya devam ediyor. Küresel ölçekte yaşanan jeopolitik gerilimler ve tedarik zincirindeki aksamalar, ham petrol ve işlenmiş ürün fiyatlarını rekor seviyelere taşıyor. Bu durum, Türkiye'deki sürücüler ve nakliye sektörü için maliyetlerin hızla tırmanmasına zemin hazırlıyor. Gece yarısından itibaren geçerli olması öngörülen yeni düzenlemeyle birlikte, motorin grubunda çok ciddi bir fiyat artışı gerçekleşmesi bekleniyor.
Piyasa uzmanları, ABD ve İran hattında giderek tırmanan askeri ve siyasi gerginliğin yanı sıra Hürmüz Boğazı'nın güvenliğine dair endişelerin petrol fiyatlarını tetiklediğini vurguluyor. Bununla birlikte Rusya'nın dizel ihracatına getirdiği kısıtlamalar ve Brent petrolün varil fiyatının 100 dolar eşiğini aşması, tablonun ağırlaşmasındaki temel etkenler olarak öne çıkıyor. Küresel piyasalarda motorinin metrik ton fiyatının 1280 dolar seviyesine kadar çıkması, iç piyasadaki zam baskısını kaçınılmaz hale getiriyor.
Devletin Vergi Kalkanı Eşel Mobil İle Tamamen Sıfırlandı
Sektör temsilcilerinden alınan son bilgilere göre, uluslararası maliyet artışları sebebiyle motorine yapılması gereken toplam zam miktarı aslında 5,50 TL sınırına yaklaşmış durumdaydı. Ancak akaryakıt fiyatlarındaki dalgalanmayı yumuşatmak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi, son ana kadar devreye girerek artışın bir kısmını göğüsledi. Yaklaşık 1,27 TL tutarındaki kısmın Özel Tüketim Vergisi üzerinden karşılanması sayesinde, pompa fiyatlarına yansıyacak net zam tutarı 4,20 TL seviyesinde sınırlandırıldı.
Atılan bu son adımla birlikte motorin üzerindeki Özel Tüketim Vergisi desteği tamamen tükenmiş oldu. Vergilerin sıfırlanması, akaryakıtta devlet tarafından sağlanan sübvansiyon kalkanının tamamen kalktığı anlamına geliyor. Bundan sonraki süreçte küresel piyasalarda yaşanacak olası her türlü fiyat artışı veya döviz kurundaki yükseliş, herhangi bir vergi esnemesi olmaksızın doğrudan vatandaşın kullandığı akaryakıt pompasına yansıyacak.
Akaryakıt İstasyonlarında Yeni Dönem Ve Şehirlerdeki Fiyat Tablosu
Söz konusu dev zammın ardından Türkiye'nin birçok farklı bölgesinde motorinin litre satış fiyatı ilk kez 80 TL barajını geride bırakacak. Büyükşehirler başta olmak üzere lojistik açıdan dağıtım maliyetlerinin yüksek olduğu illerde etiketler tamamen değişecek. Nakliye ve ulaşım giderlerini doğrudan etkileyecek olan bu gelişme, tüketim maddelerinin nakliyesinden toplu taşımaya kadar geniş bir alanda zincirleme maliyet artışlarını beraberinde getirme riski taşıyor.
Sektör analizcileri, Mart ayı başında eşel mobil mekanizması yeniden etkinleştirildiğinde motorin üzerindeki vergi yükünün litre başına yaklaşık 14 TL seviyelerinde olduğunu anımsatıyor. Aradan geçen zaman zarfında kademeli olarak eriyen bu vergi payı, fiyatların psikolojik sınır olan 100 TL seviyesine dayanmasını uzun süre engelledi. Ancak vergi marjının tamamen kapanmasıyla birlikte, fiyat istikrarını koruyacak esnek bir mekanizma kalmamış oldu.
Benzin Grubunda da Benzer Bir Fiyat Artışı Gündeme Geliyor
Motorin tarafında yaşanan bu tarihi yükselişin ardından gözler benzin fiyatlarına çevrildi. Enerji piyasasını yakından takip eden uzmanlar, küresel rafine ürün fiyatlarındaki tırmanışın sadece dizel ile sınırlı kalmadığını, benzin fiyatları üzerinde de yoğun bir baskı oluşturduğunu dile getiriyor. Sektörden sızan ilk sinyaller, önümüzdeki haftanın ilk günleriyle birlikte benzin grubunda da yeni bir zam dalgasının kapıda olduğunu gösteriyor.
Pazartesi gününden itibaren geçerli olması muhtemel yeni fiyat ayarlaması için çalışmalar sürdürülüyor. Araç sahipleri motorine gelen son zammın şokunu atlatmaya çalışırken, benzin fiyatlarında yaşanacak olası bir artış sürücülerin bütçesini daha da zorlayacak gibi görünüyor. Enerji piyasasındaki oynaklık devam ettiği sürece, önümüzdeki günlerde akaryakıt pompalarında hareketli saatlerin sürmesi bekleniyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
