Türkiye genelinde emeklilik planı yapan milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren yasal düzenlemeler yürürlüğe girdi. Eksik prim günlerini tamamlamak veya emeklilik yaşını öne çekmek isteyen çalışanlar için en yaygın yöntem olan hizmet borçlanması şartları ciddi oranda değişti. Erkek çalışanların askerlik süresince geçirdiği dönemleri, kadın çalışanların ise doğum sonrası iş hayatından uzak kaldıkları süreleri kapsayan bu imkan, yeni oranlarla birlikte farklı bir boyuta taşındı.
Yeni takvim yılıyla birlikte asgari ücrete yapılan güncellemenin yanı sıra yasal mevzuatta gerçekleşen oran değişiklikleri maliyetleri doğrudan etkiledi. Özellikle erkek çalışanların yararlandığı askerlik borçlanması hesaplama yöntemindeki köklü değişim, ödenmesi gereken toplam tutarları üst seviyelere çıkardı. Sosyal güvenlik sisteminde yapılan bu hamle, emeklilik hayali kuran vatandaşların hesaplama tablolarını yeniden gözden geçirmesini zorunlu kıldı.
Askerlik Borçlanma Oranında Yüzde 45 Dönemi Başladı
Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde uygulanan eski mevzuatta borçlanma tutarları brüt asgari ücretin belirli bir oranı üzerinden sabitleşmişti. Ancak yeni dönem düzenlemesiyle birlikte askerlik borçlanması yapacak kişilerin ödeyeceği en düşük günlük tutar, brüt asgari ücretin %45 seviyesine çıkarıldı. Bu durum günlük bazda ödenmesi gereken miktar olan 495,45 TL sınırına kadar bir maliyet artışını beraberinde getirdi.
Tavan seviyeden borçlanma yapmak isteyen yüksek gelirli sigortalılar için ise rakamlar bu Taban tutarın tam 7,5 katına kadar yükselmektedir. Doğum borçlanmasında ise eski oran korunarak brüt asgari ücretin %32 seviyesinde tutuldu. Kadın sigortalılar için günlük en düşük borçlanma maliyeti 352,32 TL olarak belirlenirken, erkeklerin askerlik süresi için ödeyeceği rakamlar arasındaki fark belirgin şekilde açıldı.
Yeni Maliyet Tablosu Ve Sürelere Göre Ödenecek Rakamlar
Askerlik görevini tamamlayıp emeklilik primine ekletmek isteyen vatandaşlar için belirlenen 12 aylık yani 360 günlük borçlanma maliyeti 178.362 TL seviyesine ulaştı. Yedek subay veya erbaş olarak daha uzun süre silaha altında kalan kişilerin ödeyeceği rakamlar da süreye paralel olarak artış gösterdi. Bu kapsamda 15 aylık yani 450 günlük borçlanma tutarı 222.953 TL seviyesine çıkarken, 18 aylık yani 540 günlük tam borçlanma maliyeti 267.543 TL olarak kayıtlara geçti.
Kadın çalışanlar tarafında ise çocuk sayısına göre borçlanma imkanı sunulmaya devam ediyor. Her bir çocuk için en fazla 720 gün borçlanma hakkı tanınan kadın sigortalılar, 1 çocuk için 253.670 TL ödeme yapmak durumunda kalıyor. Bu rakam 2 çocuk için 507.340 TL seviyesine ulaşırken, yasal sınır olan 3 çocuk için toplam maliyet 761.000 TL sınırını aşıyor. Kadınların bu haktan yararlanabilmesi için doğumun ilk sigortalı işe girişten sonra gerçekleşmiş olması şartı aranıyor.
Borçlanmanın Emeklilik Tarihine Ve Yaşına Etkisi
Çalışanların hizmet borçlanmasına başvurmasındaki ana sebep emeklilik tarihini öne çekmek veya eksik kalan prim gün sayılarını tamamlamaktır. Borçlanılan her gün, kişinin toplam prim gün sayısına Doğrudan eklenmekte ve emeklilik için gereken gün şartını doldurmaktadır. Ancak askerlik borçlanmasının çok daha kritik bir avantajı bulunmaktadır.
Askerlik görevi ilk defa sigortalı olunan tarihten önce yapılmışsa, borçlanılan gün sayısı kadar sigorta başlangıç tarihi geriye gitmektedir. Bu durum kişiyi daha eski ve avantajlı bir emeklilik mevzuatına dahil edebilmektedir. Örneğin yapılan borçlanma sayesinde sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 öncesine çekilebilen bir çalışan, yaş şartına takılmadan EYT kapsamına girerek hemen emeklilik hakkı kazanabilmektedir.
Başvuru Süreci Ve Ödeme Süreçlerindeki Detaylar
Hizmet borçlanması yapmak isteyen vatandaşlar başvurularını Dijital ortamda e-Devlet kapısı üzerinden kolaylıkla gerçekleştirebilmektedir. Ayrıca isteğe bağlı olarak Sosyal Güvenlik Kurumunun il veya ilçe müdürlüklerine yazılı dilekçe vererek de süreç başlatılabilmektedir. Başvurunun sisteme işlenmesinin ardından kurum yetkilileri gerekli incelemeleri yaparak toplam borç tutarını hesaplamakta ve kişiye resmi tebligat göndermektedir.
Tebliğ edilen belgenin vatandaşa ulaşmasından itibaren tam 1 ay içerisinde hesaplanan tutarın ödenmesi gerekmektedir. Belirlenen bu 1 aylık zaman diliminde ödeme yapılmazsa yapılmış olan başvuru tamamen geçersiz sayılmaktadır. İptal olan başvuruların ardından yeniden talepte bulunulursa, ödeme tarihi güncel asgari ücret üzerinden yeniden hesaplanmaktadır. Vatandaşların toplam tutarın tamamını ödeme zorunluluğu bulunmamakta, ödedikleri miktar kadar gün sayısı prim hanelerine yazılmaktadır.
Hatalı Ödeme Yapmamak İçin Hesaplama Tavsiyeleri
Sosyal güvenlik uzmanları artan maliyetler karşısında vatandaşların bilinçsizce borçlanma yapmaması konusunda uyarılarda bulunmaktadır. Her geçen dönem asgari ücretin yükselmesi borçlanma tutarlarını artırsa da gereğinden fazla gün borçlanmak maddi kayıplara yol açabilmektedir. Bu nedenle kişilerin öncelikle e-Devlet platformundaki hizmet dökümlerini detaylıca incelemesi tavsiye edilmektedir.
Hangi tarihte emekli olunabileceği, kaç gün eksik prim bulunduğu ve askerlik tarihinin sigorta başlangıcından önce mi yoksa sonra mı olduğu dikkatle analiz edilmelidir. Sadece ihtiyaç duyulan gün sayısı kadar borçlanma yapmak finansal açıdan en doğru yaklaşım olarak öne çıkmaktadır. Vatandaşların bu karmaşık süreçte herhangi bir hak kaybına uğramaması adına Sosyal Güvenlik Kurumunun danışma birimlerinden veya uzmanlardan bireysel destek alarak hareket etmesi önem taşımaktadır.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
