Türkiye’de milyonlarca ev kadınını yakından ilgilendiren sosyal güvenlik reformunda detaylar netleşmeye başlıyor. Aile ve Gençlik Fonu bünyesinde hayata geçirilmesi planlanan yeni modelle, evde bakım ve ev işlerini üstlenen kadınların emeklilik hakkına kavuşması hedefleniyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından yürütülen teknik çalışmalar kapsamında, isteğe bağlı sigorta primlerinin önemli bir kısmının genel bütçeden karşılanması öngörülüyor. Hazırlıkları süren taslak düzenleme, herhangi bir sigortalı işte çalışmayan ve aile ekonomisine ev içinden katkı sağlayan kadınlar için tarihi bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Sosyal güvenlik sistemine dahil edilecek ev kadınları için devlet desteğinin oranı yüzde 33,3 seviyesinde belirlendi. 2026 yılı itibarıyla geçerli olan en düşük isteğe bağlı sigorta primi 10.899,90 TL seviyesinde seyrediyor. Yeni mevzuat yürürlüğe girdiğinde, bu tutarın tam 3.633,30 TL’lik kısmı devlet hazinesinden karşılanacak. Böylece hak sahibi bir ev kadınının kendi imkanlarıyla ödeyeceği aylık miktar 7.266,60 TL seviyesine düşecek. Yıllık bazda hesaplandığında kişi başı sağlanan katkı tutarı 43.599,60 TL sınırını aşacak.
Yasal Düzenlemede Son Durum Ve Süreç
Kamuoyunun merakla beklediği devlet katkılı emeklilik paketinde henüz resmi başvuru süreci başlamadı. Kanun teklifinin Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine gelerek yasalaşması ve Resmi Gazete’de yayımlanması bekleniyor. Tasarının meclis genel kurulundan geçmesinin ardından uygulama esasları, yararlanma kriterleri ve başvuru takvimi Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilan edilecek. Şu an için telaffuz edilen rakamlar mevcut asgari ücret parametreleri üzerinden hesaplanan taban tutarları yansıtıyor.
Yasal sürecin tamamlanmasıyla birlikte kademeli emeklilik ve çocuk sayısına göre yıpranma payı gibi ilave hakların da kapsama alınması tartışılıyor. Özellikle çok çocuklu ev kadınlarının daha erken yaşta emekli olabilmesi için prim gün şartında indirim yapılması gündemde yer alıyor. Düzenleme yürürlüğe girene kadar geçen sürede yapılan tüm hesaplamalar taslak metinler üzerinden yürütülüyor. Vatandaşların resmi makamlardan yapılacak açıklamaları takip etmeleri ve henüz resmiyet kazanmamış başvuru kanallarına itibar etmemeleri büyük önem taşıyor.
Mevcut İsteğe Bağlı Sigorta İmkânları
Yasal düzenlemenin kanunlaşmasını beklemek istemeyen vatandaşlar için mevcut sosyal güvenlik sistemi üzerinden isteğe bağlı sigortalılık seçeneği açık bulunuyor. Haliçte uygulanan mevzuat gereği 18 yaşını doldurmuş olan ve zorunlu sigortalı olarak bir işyerinde çalışmayan her vatandaş kendi primini ödeyerek sisteme dahil olabiliyor. Ay içerisinde 30 günden daha az süreyle sigortalı gösterilen çalışanlar da eksik kalan günlerini isteğe bağlı prim ödemeleriyle 30 güne tamamlayabiliyor.
Mevcut sisteme dahil olmak isteyen kişilerin Sosyal Güvenlik Kurumu il veya ilçe müdürlüklerine şahsen müracaat etmeleri ya da dijital devlet portalı üzerinden başvuru formunu doldurmaları yeterli oluyor. Bu yöntemle ödenen primler, kişilere hem ileride bağlanacak emekli aylığının altyapısını oluşturuyor hem de aktif olarak genel sağlık sigortası kapsamında sağlık hizmetlerinden yararlanma imkanı sunuyor. Mevcut sistemde devlet desteği bulunmadığından primlerin tamamı vatandaşın kendisi tarafından ödeniyor.
Emeklilik Şartları Ve Prim Kazanma Yolları
İsteğe bağlı sigorta ödemeleri Bağ-Kur statüsünde değerlendirildiğinden, emeklilik için gereken şartlar kişinin ilk defa sigortalı olduğu tarihe göre değişiklik gösteriyor. İlk sigorta girişi eski yıllara dayanan kadınlar, eksik kalan günlerini bu sistemle tamamlayarak daha kısa sürede emeklilik hakkı elde edebiliyor. Geçmişte kısa süreli de olsa bir işyerinde çalışmış ve adına prim yatırılmış kadınlar için emeklilik yaşı ve prim gün sayısı şartları daha avantajlı hale geliyor.
Kadın sigortalılar için prim gün sayısını artırmanın bir diğer önemli yolu ise doğum borçlanması imkanı olarak öne çıkıyor. Sigortalı olduktan sonra dünyaya gelen en fazla 3 çocuk için borçlanma yapabilen kadınlar, toplamda 2.160 gün yani 6 yıla kadar prim kazanabiliyor. Bu imkan sayesinde ev kadınları emeklilik yaşını öne çekemese bile ihtiyaç duydukları prim gün sayısını toplu ödeme yaparak hızla tamamlayabiliyor.
Düzenli Prim Ödemesinin Önemi Ve Sağlık Güvencesi
Sistem içerisinde aksama yaşamadan gün biriktirebilmek için aylık ödemelerin zamanında yapılması kritik bir koşul olarak belirtiliyor. Zamanında ödenmeyen prim ayları geçerli sayılmıyor ve geçmişe dönük borçlanma imkanı sunulmuyor. Prime esas kazanç tutarını asgari seviyenin üzerinde seçen vatandaşlar ileride daha yüksek emekli aylığı alma hakkına kavuşuyor. Ancak bütçesini zorlamak istemeyenler için en düşük tutar üzerinden ödeme yapmak en rasyonel seçenek olarak görülüyor.
İsteğe bağlı sigorta primi ödeyen ev kadınları ve bakmakla yükümlü oldukları aile bireyleri, devlet hastanelerinden ve anlaşmalı sağlık kuruluşlarından kesintisiz sağlık hizmeti alma hakkına sahip oluyor. Ödeme takipleri ve biriken toplam prim gün sayıları e-Devlet platformu üzerinden anlık olarak sorgulanabiliyor. Bankalar aracılığıyla otomatik ödeme talimatı verilerek primlerin aksatılmadan yatırılması sağlanabiliyor.
Reformun Sosyal Ve Ekonomik Etkileri
Türkiye genelinde uzun yıllardır çalışma hayatının dışında kalan ev kadınları, yaşlılık dönemlerinde finansal bağımsızlık elde etmekte zorlanıyor. Herhangi bir geliri veya sosyal güvencesi olmayan bireyler, ilerleyen yaşlarda aile bireylerine veya sosyal yardım mekanizmalarına bağımlı hale gelebiliyor. Devletin prim maliyetinin yüzde 33,3’lük kısmını üstlenmesi, ev kadınlarının kendi adına güvence oluşturmasını finansal açıdan sürdürülebilir kılıyor.
Hayata geçirilecek bu geniş kapsamlı reform, kayıt dışı istihdamı azaltırken sosyal güvenlik sisteminin kapsayıcılığını artırmayı hedefliyor. Kadınların toplumsal yaşamda ve ekonomik yapıda daha güçlü bir konum elde etmesine katkı sağlayacak proje, aynı zamanda hane halkı refahını da doğrudan destekleyecek. Devlet katkısının yürürlüğe girmesiyle birlikte yüz binlerce ev kadınının sisteme ilk kez adım atması bekleniyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
