Türkiye’de sosyal güvenlik sistemine ilişkin tartışmalar sürerken kademeli emeklilik konusu yeniden gündemin üst sıralarına taşındı. Özellikle 8 Eylül 1999 sonrasında sigortalı olan ve Emeklilikte Yaşa Takılanlar düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan, Meclis’ten çıkabilecek yeni bir düzenlemeyi yakından takip ediyor. 2000 ile 2008 yılları arasında sigorta girişi bulunan SSK’lılar başta olmak üzere Bağ Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki çalışanlar için hazırlanan taslakların detayları merak konusu oldu.
Kulislerde konuşulan yeni modelde, emeklilik yaşının sigorta başlangıç tarihine göre basamaklı biçimde belirlenmesi üzerinde duruluyor. Bu yaklaşımın, bir anda geniş kapsamlı bir erken emeklilik yerine, yıllara yayılmış bir geçiş süreci öngördüğü ifade ediliyor.
Kademeli Emeklilik Modeli Nasıl Planlanıyor
Mevcut sistemde 2000 sonrası sigortalı olan kadınlar için 58, erkekler için ise 60 yaş sınırı uygulanıyor. Ancak konuşulan taslaklarda bu yaş şartının sigorta giriş yılına göre kademeli biçimde aşağı çekilmesi gündeme geldi. Buna göre 2000 yılında işe başlayan bir kadın çalışan için yaş sınırının 50’ye, erkek çalışan için ise 52’ye kadar düşürülebileceği ifade ediliyor.
İlerleyen yıllarda sigortalı olanlar için ise yaş şartının her yıl birkaç ay ya da bir yaş artacak şekilde yeniden düzenlenmesi üzerinde duruluyor. Böylece sistemin hem bütçe dengesi korunacak hem de 1999 sonrası sigortalı olanlar için daha adil bir geçiş süreci oluşturulacak.
Uzmanlar, bu modelin ani bir yük getirmemesi adına kademeli artış formülüyle tasarlandığını belirtiyor. Henüz resmi bir metin yayımlanmış değil ancak teknik çalışmaların sürdüğü aktarılıyor.
Prim Gün Sayısı ve Sigortalılık Süresi Şartları
Tartışmalar yalnızca yaş kriteriyle sınırlı değil. Prim gün sayısı ve sigortalılık süresi de düzenlemenin en önemli başlıkları arasında yer alıyor. SSK kapsamında çalışanlar için 7000 ila 7200 gün prim şartının korunabileceği belirtiliyor. Bununla birlikte Bağ Kur ve Emekli Sandığı kapsamındaki çalışanlar için 9000 gün prim şartının esnetilmesine yönelik öneriler bulunuyor.
2000 sonrası sigortalı olan birçok çalışan, 25 yıllık sigortalılık süresini tamamladıktan sonra daha düşük yaşta emekli olabilmek istiyor. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın ise sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği açısından mali analizler yaptığı ifade ediliyor.
Prim gün sayısının korunması ancak yaş şartında esneklik sağlanması formülü, masadaki en güçlü seçeneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Bu durum, özellikle uzun yıllar prim ödemiş çalışanlar için umut verici bir gelişme olarak görülüyor.
Maaş Hesaplaması Nasıl Etkilenecek
Kademeli emeklilik düzenlemesi hayata geçerse en çok merak edilen konulardan biri de emekli maaşlarının ne kadar olacağı. Uzmanlar, maaş hesaplamasının mevcut formüle göre yapılmaya devam edeceğini, yani prim gün sayısı ve prime esas kazancın belirleyici olacağını ifade ediyor.
Erken yaşta emekli olunması durumunda aylık bağlama oranlarının sistem içindeki yerine göre şekilleneceği belirtiliyor. Bu nedenle kademeli emeklilikten yararlanan bir kişinin maaşı, ödenmiş prim tutarına ve çalışma süresine göre farklılık gösterecek.
Emeklilik planı yapan çalışanların e Devlet üzerinden hizmet dökümünü kontrol ederek prim gün sayısını ve kazanç ortalamasını gözden geçirmesi öneriliyor. Böylece olası bir düzenlemede hangi kademeye dahil olunacağı daha net görülebiliyor.
Meclis Süreci ve Beklentiler
Kademeli emeklilik düzenlemesinin torba yasa kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği henüz kesinleşmiş değil. Sivil toplum kuruluşları ve çalışan temsilcileri, düzenlemenin yasalaşması için temaslarını sürdürüyor. Hükümet kanadının ise bütçe dengelerini gözeterek kademeli bir geçiş takvimi üzerinde durduğu ifade ediliyor.
Milyonlarca çalışan, 2000 ile 2008 yılları arasındaki sigorta başlangıç tarihlerine göre belirlenecek yeni tabloyu merakla bekliyor. Olası bir düzenleme, iş gücü piyasasında da önemli hareketlilik yaratabilir. Emekliliği yaklaşan çalışanların iş planlarını ve kariyer hedeflerini yeniden şekillendirmesi gündeme gelebilir.
Kademeli emeklilik konusu, sosyal güvenlik sisteminde önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Yaş, prim ve maaş hesaplamalarına ilişkin detaylar netleştikçe kamuoyunun beklentisi de daha belirgin hale gelecek. Şu aşamada gözler Meclis’te yürütülen çalışmalara çevrilmiş durumda.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
