Milyonlarca çalışanın maaş bordrosunda her ay yer alan ve çoğu zaman detayına bakılmadan geçilen kesintilerle ilgili önemli bir hatırlatma gündeme geldi. 45 yaş altındaki kamu ve özel sektör çalışanlarının otomatik olarak dahil edildiği Bireysel Emeklilik Sistemi kapsamında yapılan maaş kesintileri, talep edilmesi halinde toplu olarak geri alınabiliyor. Üstelik bu işlem için banka şubesine gitmeye gerek kalmadan dijital ortam üzerinden başvuru yapılabiliyor.
4632 sayılı kanun çerçevesinde yürütülen sistemde, 45 yaşını doldurmamış çalışanlar işverenleri tarafından otomatik katılım esasına göre bireysel emeklilik planına dahil ediliyor. Bu uygulama kamuoyunda “Otomatik BES” olarak biliniyor. Çalışanın brüt maaşının yüzde 3’ü oranında yapılan kesintiler, ilgili emeklilik fonlarında birikiyor. Ancak sistemden ayrılmak ve içeride biriken tutarı geri almak yasal olarak mümkün.
Otomatik BES Sistemi Nasıl İşliyor
Otomatik katılım sistemi, çalışanların tasarruf alışkanlığı kazanmasını hedefleyen bir uygulama olarak hayata geçirildi. İşveren, çalışan adına bir emeklilik şirketiyle sözleşme yapıyor ve maaşın belirli bir oranı her ay fonlara aktarılıyor. Kesinti oranı brüt maaş üzerinden yüzde 3 olarak uygulanıyor.
Örneğin brüt maaşı 25 bin TL olan bir çalışanın aylık yaklaşık 750 TL’si sisteme aktarılıyor. Daha yüksek gelir grubunda ise bu kesinti bin liranın üzerine çıkabiliyor. Bir yıl boyunca sistemde kalan bir çalışanın hesabında on binlerce liraya ulaşan bir birikim oluşabiliyor. Bu tutara fon getirileri de ekleniyor.
Sisteme dahil edilen çalışanlar ilk iki ay içinde cayma hakkını kullanabiliyor. Ancak bu süre geçse bile dileyen çalışan sistemden ayrılabiliyor ve biriken ana para ile fon kazancını talep edebiliyor.
e Devlet Üzerinden Birikim Sorgulama İmkanı
Birçok çalışan, kesintinin hangi emeklilik şirketine aktarıldığını bilmediği için sistemden çıkış sürecinde tereddüt yaşayabiliyor. Bu noktada dijital sorgulama ekranları devreye giriyor. e-Devlet Kapısı üzerinden yapılan arama ile bireysel emeklilik sözleşmeleri görüntülenebiliyor.
Sistem içinde yer alan Takasbank bilgilendirme ekranında, kişinin adına açılmış tüm otomatik katılım sözleşmeleri, hangi şirkette bulunduğu ve güncel birikim tutarı detaylı şekilde görülebiliyor. Böylece çalışanlar kaç lira birikim yaptığını net biçimde öğrenebiliyor.
İptal Süreci ve Para İadesi Nasıl Gerçekleşiyor
Sözleşmenin hangi şirkette olduğu öğrenildikten sonra ayrılma işlemi oldukça kısa sürede tamamlanabiliyor. İlgili emeklilik şirketinin mobil uygulaması ya da çağrı merkezi üzerinden sistemden çıkış talebi oluşturulabiliyor. İşlem sırasında çalışandan kendi adına kayıtlı bir IBAN bilgisi isteniyor.
Başvurunun ardından yasal süre içinde biriken ana para ve varsa fon getirisi hesaba aktarılıyor. Genellikle bir iki iş günü içerisinde iade gerçekleşiyor. Sistemden çıkış yapıldığında maaştan yapılan yüzde 3’lük kesinti de sona eriyor ve bir sonraki ay net ücret daha yüksek olarak yatıyor.
2026 Güncel Maaşlara Göre Ortalama Kesinti Tutarları
2026 yılı itibarıyla brüt maaşlara göre yapılan kesintiler dikkat çekiyor. Brüt 35 bin TL maaş alan bir çalışanın aylık kesintisi yaklaşık bin 50 TL seviyesinde bulunuyor. Bu tutar bir yıl sonunda ortalama 12 bin 600 TL’ye ulaşıyor. Brüt 60 bin TL gelirde ise aylık kesinti yaklaşık bin 800 TL’yi buluyor ve yıllık birikim 20 bin TL’nin üzerine çıkabiliyor.
Uzmanlar, sistemin uzun vadeli tasarruf amacı taşıdığını ancak kısa vadeli nakit ihtiyacı bulunan çalışanların cayma hakkını kullanabileceğini belirtiyor. Çalışanların bordrolarını düzenli kontrol etmesi ve haklarını bilerek hareket etmesi öneriliyor.
Otomatik BES kesintileriyle ilgili bu hatırlatma, özellikle son dönemde artan yaşam maliyetleri nedeniyle maaşındaki her kalemi takip etmek isteyen çalışanlar için önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
