Afyonkarahisar’da lise öğrencileri tarafından geliştirilen ve deprem sırasında iletişim altyapısı devre dışı kaldığında enkaz altındaki afetzedelerle arama-kurtarma ekipleri arasında bağlantı kurulmasını sağlayan LORA-MESH projesi, Şanlıurfa GAP Havalimanı’nda düzenlenen TEKNOFEST finallerinde birincilik elde etti. İnternet ve baz istasyonlarına ihtiyaç duymadan çalışan sistem, enkaz altından mesaj gönderilmesine, afetzedelerin durumlarının belirlenmesine ve arama-kurtarma çalışmalarına destek verilmesine imkân sağlıyor.
Gazi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi öğrencileri Ömer Gökalan, Salih Sayar ve Ecrinnaz Kartal’dan oluşan SAYAR-TECH Takımı, öğretmenleri Hakan Yahya Akdeniz’in danışmanlığında yaklaşık 1,5 yılda geliştirdikleri projeyle TEKNOFEST’e katıldı.
“Afetlerde iletişim altyapısının devre dışı kalması durumunda arama-kurtarma ekipleri ile enkaz altındaki vatandaşlar arasında iletişim kurulması” amacıyla hazırlanan LORA-MESH projesi, İnsanlık Yararına Teknolojiler Yarışması’nda Lise Seviyesi Akıllı Teknolojiler ve Sistem Tasarımı kategorisinde birinci oldu.
Projenin Fikri 6 Şubat Depremlerinden Sonra Ortaya Çıktı
Danışman öğretmen Hakan Yahya Akdeniz, yaptığı açıklamada, projenin fikrinin öğrencisi Ömer Gökalan’ın 6 Şubat 2023’teki depremlerde enkaz altında kalan bir yakınının sesini dışarıya duyuramaması nedeniyle yaşadığı üzüntü üzerine ortaya çıktığını söyledi.
Yürüttükleri çalışmalar sonucunda enkaz altından afet merkezine mesaj gönderebilen ve gelen mesajları alarak afetzedeye iletebilen bir sistem geliştirdiklerini belirten Akdeniz, projenin öncelikli amacının deprem ve bina yıkımı bilgisini hızlı şekilde merkeze ulaştırmak olduğunu ifade etti.
Akdeniz, sistemin çalışma mantığını şu sözlerle anlattı:
“Amacımız öncelikle ‘deprem yaşandı, binamız yıkıldı’ bilgisini merkeze ulaştırmak. Daha sonra bu binada kaç kişi var, bunun bilgisini vermek. Hatta cihazımızın içinde bir mikrodalga radar sensörü var. Bu da bina içinde kalan hareketli kişiler varsa onların bilgisini de dışarıya aktarıyor. Proje için her apartmanda merdiven dairelerinde bulunan sensörlü armatürleri kullanmayı tercih ettik.”
12 Kilometre Uzağa Mesaj Gönderebiliyor
Geliştirilen sistemin teknik özelliklerine ilişkin bilgi veren Akdeniz, armatürlerin içerisinde düşük güç tüketimiyle kablosuz ve uzun mesafeli veri aktarımını sağlayan bir LORA modülü bulunduğunu belirtti.
Sisteme depremi algılayan ivmeölçer sensör, mikrodenetleyiciler ve hoparlör eklediklerini aktaran Akdeniz, cihaz için özel bir kart ve yazılım da hazırladıklarını kaydetti.
Sistemin özelliklerini anlatan Akdeniz, şu ifadeleri kullandı:
“12 kilometre öteye bir mesaj gönderebiliyoruz. Modüle depremi algılayan ivmeölçer sensör ile mikro denetleyiciler ve hoparlör ekledik. Bu şekilde bir kart tasarladık. Bunun bir de yazılımını hazırladık. İstediğimiz binayı seçip, istediğimiz anonsu yaptırabiliyoruz. ‘Durumun nedir, sesimi duyan var mı?’ gibi hazır mesajları içeriye anons olarak aktarabiliyoruz. Binanın içinde kaç kişi olduğunu cihazın içindeki radar sensörü ile tespit edebiliyoruz. Depremzedenin eğer yanında cep telefonu var ise internet olmasa dahi bizim cihazımıza bağlanıp tek tuşla kısa mesajlar gönderebiliyor. Bu şekilde cihaz hangi bölgeden çok mesaj geldiğine ve hangi binada çok insan bulunduğuna dair bize bir ısı haritası oluşturuyor.”
Akdeniz, sistemin internet bağlantısına ve baz istasyonlarına ihtiyaç duymadan çalışabildiğini belirterek, cihazların kendi piliyle 96 saat boyunca çalışabildiğini bildirdi. Bu özelliklerin, deprem sonrasında iletişim altyapısının zarar görmesi durumunda arama-kurtarma ekiplerinin afetzedelerden bilgi almasına yardımcı olması amaçlanıyor.
“Bu Projeyi İnsanlık Yararına Yaptık”
Elektrik ve Elektronik Bölümü 12. sınıf öğrencisi Ömer Gökalan, daha önce meydana gelen depremde enkaz altında kalan bir yakınının bina içerisinden sesini dışarıya duyurmakta yaşadığı sıkıntıları öğrendiğini anlattı.
Bu olaydan hareketle arkadaşlarıyla birlikte projeyi hazırladıklarını belirten Gökalan, sistemin yalnızca kendi yakınları için değil, depremden etkilenen tüm insanların enkaz altında daha hızlı bulunmasına katkı sağlamasını istediğini dile getirdi.
Gökalan, projenin kendileri için taşıdığı anlamı şu sözlerle ifade etti:
“Deprem sonrasında sadece kendi tanıdıklarım için değil, bütün Türkiye’deki insanların enkaz altında hızlı şekilde bulunmasını isterim. Ben deprem altında kalan ve hayatını kaybeden kişilere çok üzülüyorum. O yüzden de bu proje birazcık bizim yaşadığımıza ön ayak oldu. Biz, bu projeyi insanlık yararına yaptık ve gelişmesini çok isteriz.”
Öğrencilerden Projenin Yaygınlaşması İçin Destek Çağrısı
Takım üyelerinden Salih Sayar da TEKNOFEST’te elde ettikleri birincilikten dolayı büyük mutluluk duyduklarını belirtti. Sayar, geliştirdikleri sistemin sahada yaygınlaştırılması için devlet büyüklerinden ve iş insanlarından destek beklediklerini vurguladı.
Okul Müdürü Şakir Gökhasan ise öğrencilere ve öğretmenlere ellerindeki tüm imkânları sunmaya çalıştıklarını ifade etti. Gökhasan, öğrencilerin TEKNOFEST ve TÜBİTAK yarışmalarında yeni başarılara imza atacaklarına inandığını belirtti.
Afetlerde iletişim sorununa çözüm üretmek amacıyla geliştirilen LORA-MESH projesi, Şanlıurfa’daki TEKNOFEST finallerinde elde ettiği birincilikle dikkat çekti. Öğrenciler, projenin daha da geliştirilerek sahada kullanılmasını ve deprem sonrası arama-kurtarma çalışmalarına katkı sağlamasını hedefliyor.
