Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bağlı Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, 37 yıldır tarımdan sanayiye, enerjiden turizme kadar birçok alanda yürüttüğü yatırımlarla bölgenin ekonomik ve sosyal kalkınmasına katkı sunuyor. 1990-2025 döneminde GAP Bölgesi'ne toplam 2 trilyon 514 milyar liralık yatırım yapılırken, sulama yatırımlarıyla 678 bin 322 hektar alan suya kavuşturuldu. Bölgenin 2025 yılı ihracatı ise 12,9 milyar doların üzerine çıktı.
Anadolu Ajansı muhabirinin yaptığı derlemeye göre, 1989 yılında kurulan GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda kalkınma ajansları ve çeşitli kurumlarla işbirliği içerisinde bölgenin gelişmesine yönelik projeler yürütüyor.
Adıyaman, Batman, Diyarbakır, Gaziantep, Kilis, Mardin, Siirt, Şanlıurfa ve Şırnak'ı kapsayan GAP Bölgesi, Türkiye'nin yüz ölçümünün ve nüfusunun yaklaşık yüzde 10'unu oluşturuyor.
Çok sektörlü ve sürdürülebilir insani gelişme anlayışıyla uygulanan GAP kapsamında, bölgenin rekabet gücünün artırılması ve ekonomik-sosyal bütünleşmenin güçlendirilmesi amaçlanıyor. Bu doğrultuda tarım, sanayi, enerji, ulaştırma, eğitim, sağlık ile kırsal ve kentsel altyapı yatırımları gerçekleştiriliyor. Yatırımlarla bölgenin ekonomik ve sosyal göstergelerinin yükseltilmesi, yöre halkının yaşam kalitesi ve refah düzeyinin artırılması hedefleniyor.
GAP BÖLGESİ'NE 35 YILDA 2 TRİLYON 514 MİLYAR LİRALIK YATIRIM
GAP kapsamında 1990-2025 döneminde bölgeye toplam 2 trilyon 514 milyar liralık yatırım yapıldı. Özellikle sulama altyapısına yönelik çalışmalarla tarımsal üretim kapasitesinin artırılması ve çiftçilerin üretim imkânlarının genişletilmesi sağlandı.
Sulama yatırımları sayesinde 678 bin 322 hektar alan suya kavuşturulurken, 1 milyon 496 bin 265 metre ana kanalın inşası tamamlandı. Modern sulama altyapısının oluşturulmasıyla çiftçilerin yılda 3 ürün hasat edebilmesinin önü açıldı.
Tarımsal üretimde yaşanan artış, tarıma dayalı sanayinin gelişmesine ve istihdam olanaklarının genişlemesine de katkı sağladı. Bölgenin ihracatı 2025 yılında 12,9 milyar doların üzerine çıktı.
ENERJİ YATIRIMLARINDA HEDEFLERİN YÜZDE 91,2'Sİ GERÇEKLEŞTİRİLDİ
GAP kapsamında enerji yatırımlarında da önemli bir aşamaya ulaşıldı. Bölgede enerji yatırımları için öngörülen hedeflerin yüzde 91,2'si gerçekleştirildi. Tamamlanma aşamasına gelen Silvan Barajı ve Hidroelektrik Santrali Projesi'nin de devreye girmesiyle bu oranın yüzde 94'e yaklaşması hedefleniyor.
Bölgede hayata geçirilen hidroelektrik santrali projeleriyle bugüne kadar 560 milyar kilovatsaat elektrik enerjisi üretildi. Söz konusu elektrik üretiminin parasal değeri ise 33,6 milyar dolara ulaştı.
2024-2028 GAP EYLEM PLANI'NA 496 MİLYAR LİRA KAYNAK AYRILDI
GAP'ın kalkınma sürecini hızlandırmak amacıyla hazırlanan 2024-2028 GAP Eylem Planı kapsamında 198 projeye toplam 496 milyar lira kaynak ayrıldı.
Eylem Planı çerçevesinde Silvan, Kralkızı-Dicle, Mardin, Adıyaman ve Hilvan-Siverek projeleri aracılığıyla 475 bin hektar alanın sulamaya açılması ve 570 bin kişiye istihdam sağlanması hedefleniyor.
Tarımda akıllı sulama sistemlerinin uygulandığı alanın 26 bin hektardan 400 bin hektara çıkarılması planlanırken, iyi pamuk uygulamalarının üretim alanının da yüzde 61 artırılması amaçlanıyor.
Turizm alanında ise konaklama kapasitesinin 98 bin 696 yatağa yükseltilmesi, bölgenin Avrupa Birliği nezdinde tescilli coğrafi işaretli ürün sayısının 13'e çıkarılması hedefleniyor.
Sanayide dönüşüm programı kapsamında iki büyük ölçekli yatırımın ve 36 yeni yatırımın hayata geçirilmesi, 70 yeni ürünün ekonomiye kazandırılması planlanıyor.
Türkiye'nin pamuk üretiminin yaklaşık yüzde 60'ını karşılayan GAP Bölgesi'nde, dünya standartlarında iyi pamuk üretiminin 2026-2027 sezonunda 446 bin dekar alanda 109 bin 320 tona ulaşması bekleniyor.
GAP, DÜNYAYA ÖRNEK OLACAK MEGA PROJEYE DÖNÜŞECEK
GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanı Hasan Maral, bölgenin 37 yıllık kalkınma sürecini daha ileriye taşımak için çalışmalarını kararlılıkla sürdürdüklerini belirtti.
Ekonomik kalkınmadan sosyal kalkınmaya kadar bölgenin çok sektörlü gelişimi için uzun yıllardır faaliyet yürüttüklerini ifade eden Maral, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin suyun yüzyıllardır taşıdığı bereket, refah ve zenginliklerden payını almaya başladığını söyledi.
GAP eylem planlarıyla birlikte bölgeye yapılan kamu yatırımlarının ciddi ölçüde arttığına işaret eden Maral, projenin bugüne kadar birçok model, plan, proje ve programı hayata geçirdiğini dile getirdi.
GAP'ın modern sulama altyapısından nitelikli ulaşım ve konut altyapısına, mekânsal planlamadan rekabetçi ürün türlerine geçişe kadar birçok alanda önemli çalışmalar yürüttüğünü belirten Maral, bölgede faaliyet gösteren aktörlerle insan kaynaklarının ve kurumsal kapasitenin iyileştirilmesinden sosyal ve ekonomik kalkınmaya kadar çok sektörlü çalışmaların devam ettiğini kaydetti.
Maral, GAP'ın gelecek dönemde dünyadaki birçok ülke ve kuruluşa ilham kaynağı olabilecek büyük bir projeye dönüşeceğine inandığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“İnanıyorum ki önümüzdeki dönemde GAP dünyadaki birçok ülke ve kuruluşa ilham kaynağı olabilecek mega bir projeye dönecek. Ülkemizin en büyük dünyanın ise sayılı kalkınma projelerinden birisi olan Güneydoğu Anadolu Projesi önümüzdeki dönemde birçok kuruma ilham kaynağı olacak bir yapıya kavuşacak. GAP'ın 37 yıllık birikiminden hareketle önümüzdeki dönemde hassas tarımdan tutun iyi pamuğa kadar, kooperatiflerin kapasitesinin iyileştirilmesinden tutun sürdürülebilir üretimin yaygınlaştırılmasına kadar, turizmin iyileştirilmesinden tutun emek yoğun sanayi sektörlerinde nitelikli yatırımlara kadar birçok alanda faaliyetlerimizi sürdürmeye devam edeceğiz.”
