Sosyal güvenlik sisteminde usulsüz işlemlere yönelik denetimler sıkılaştırıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun son dönemde sahte sigortalılık vakalarına yoğunlaştığı ve tespit edilen durumlarda emeklilik haklarının iptal edilebileceği açıklandı. Yapılan değerlendirmelere göre, gerçeğe aykırı sigortalılık üzerinden emekli olan kişilerin yalnızca maaşları değil, bugüne kadar aldıkları tüm ödemeler faiziyle geri talep edilebilecek.
Sosyal güvenlik uzmanlarının paylaştığı bilgilere göre kurum, özellikle fiilen çalışılmayan iş yerleri üzerinden gösterilen sigorta girişlerini mercek altına aldı. Denetimlerin artırılmasıyla birlikte geçmiş yıllara dönük incelemelerin de yapıldığı ifade ediliyor. Bu süreçte sahte sigortalılık tespit edilen kişilerin emeklilik işlemlerinin iptal edilmesi gündeme geliyor.
Sahte Sigortalılık Nedir ve Nasıl Tespit Ediliyor
Uzmanlar, fiilen çalışılmayan bir iş yerinde sigortalı gösterilmenin sahte sigortalılık kapsamında değerlendirildiğini belirtiyor. Özellikle emeklilikte avantaj sağlayan statüden yararlanmak amacıyla yapılan bu uygulamalar, kurum tarafından detaylı incelemeye alınıyor. Son 2 bin 520 gün kuralı çerçevesinde hangi statüden emekli olunacağının belirlenmesi, bazı kişileri gerçekte çalışmadıkları iş yerlerinde sigortalı görünmeye yöneltebiliyor.
Denetimlerde, hiç çalışanı bulunmayan veya prim borcu ödemeyen şirketler öncelikli olarak inceleniyor. Paravan şirketler üzerinden yapılan sigorta bildirimleri, dijital sistemler aracılığıyla tespit edilebiliyor. Ayrıca kişinin kendi şirketinde sigortalı görünmesi ya da yakın akrabalar arasında yapılan çapraz sigorta uygulamaları da riskli durumlar arasında yer alıyor.
Emeklilik İptali ve Geri Ödeme Süreci
Sahte sigortalılık tespit edilmesi halinde yalnızca sigorta günleri iptal edilmiyor, emeklilik kararı da geri alınabiliyor. Bu durumda emekli statüsü ortadan kaldırılan kişinin aldığı tüm maaşların iadesi talep ediliyor. Bununla birlikte bayram ikramiyeleri, banka promosyonları ve sağlık giderleri de geri ödeme kapsamına giriyor.
Kurumun yaptığı açıklamalara göre geri ödemeler yalnızca ana para ile sınırlı kalmıyor. Yasal faiz işletilerek toplam borç hesaplanıyor. Bu durum, uzun süredir emekli maaşı alan kişiler için ciddi mali yük anlamına geliyor. Bankaların verdiği promosyon ödemelerinin de geri istenebileceği belirtiliyor.
Yurt Dışı Borçlanması ve İkamet Denetimleri
Denetimlerin yalnızca yurt içi sigortalılık işlemleriyle sınırlı kalmadığı ifade ediliyor. Yurt dışı borçlanması yapan gurbetçilerin dosyaları da detaylı şekilde inceleniyor. Türkiye’de fiilen ikamet etmeyen ancak burada sigortalı gösterilen kişilerin durumları kontrol ediliyor.
Uzmanlara göre, gerçekte yurt dışında yaşayan ve buna rağmen Türkiye’de sigortalı gibi gösterilen kişilerin SSK kapsamındaki günleri iptal edilebiliyor. Bu durumda sigortalılık statüsü Bağ Kur kapsamına alınabiliyor ya da tamamen geçersiz sayılabiliyor. Böyle bir değişiklik emeklilik yaşını ve prim şartlarını doğrudan etkiliyor.
Ağır Para Cezaları da Gündemde
Emeklilik iptali ve geri ödeme sürecinin yanı sıra idari para cezaları da söz konusu olabiliyor. Usulsüzlük tespit edilen durumlarda hem sigortalı hem de iş yeri sahipleri hakkında yaptırım uygulanabiliyor. Özellikle bilinçli şekilde sahte sigorta bildirimi yapıldığı kanıtlanırsa cezai süreç daha ağır ilerleyebiliyor.
Sosyal güvenlik uzmanları, vatandaşların kısa vadeli avantaj uğruna riskli yollara başvurmaması gerektiğini vurguluyor. Emeklilik sürecinin yasal mevzuata uygun şekilde yürütülmesinin önemine dikkat çekiliyor. Kurumun dijital denetim kapasitesinin her geçen gün arttığı ve geçmişe dönük işlemlerin de incelenebildiği belirtiliyor.
Sosyal güvenlik sisteminde yapılan bu sıkı denetimlerin, kayıt dışı uygulamaların önüne geçilmesi amacı taşıdığı ifade ediliyor. Emeklilik planlaması yapan vatandaşların, işlemlerini resmi ve yasal yollarla yürütmesi gerektiği hatırlatılıyor. Denetim sürecinin önümüzdeki dönemde daha da genişletilmesi bekleniyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım