Küresel ölçekte yaşanan askeri ve siyasi gerilimler, enerji piyasalarında adeta deprem etkisi yaratmaya devam ediyor. Özellikle ABD ile İran hattında karşılıklı olarak tırmanan askeri hamleler ve sıcak temas riskinin kritik seviyelere ulaşması, küresel petrol tedarik zincirinde devasa kesintilerin yaşanabileceği endişesini doruk noktasına çıkardı. Yaşanan bu olumsuz gelişmelerin ardından Brent petrolün varil fiyatı hızla fırlayarak 97,72 dolar seviyesine kadar dayandı.
Enerji analistleri ve sektör temsilcileri, varil fiyatlarındaki bu sert yükseliş hareketinin Türkiye piyasalarına yansımasının kaçınılmaz olduğuna dikkat çekiyor. Ham petrol maliyetlerindeki ani sıçrama, yurt içindeki pompaya doğrudan ve zam dalgası şeklinde yansıyacak. Tüketicilerin bütçesini yakından ilgilendiren bu durum, doğrudan doğruya akaryakıt satış fiyatlarının yeniden revize edilmesini zorunlu hale getiriyor.
Özel Tüketim Vergisi Artışları Pompaya Ağır Yük Getirecek
Küresel piyasalardaki varil fiyatı baskısına ek olarak yurt içi vergilendirme sistemindeki düzenlemeler de sürücüleri oldukça zorlu günlerin beklediğini gösteriyor. Hükümetin enerji ürünleri üzerindeki vergi ayarlamaları kapsamında hazırladığı takvim doğrultusunda, motorin türlerindeki Özel Tüketim Vergisi tutarlarında aşamalı ve oldukça yüksek oranlı artışlar hayata geçirilecek. Ekim ayı itibarıyla yürürlüğe girecek olan ilk aşamada vergi tutarına tam 3 TL ilave edilecek.
Söz konusu bu vergi artışı, vergilendirme sisteminin yapısı gereği tek başına kalmayacak. Yüzde 20 oranındaki Katma Değer Vergisi de bu tutara dahil edildiğinde, ekim ayındaki toplam fiyat artışı doğrudan doğruya 7,20 TL seviyesine ulaşacak. Vergi yükündeki bu radikal değişim, akaryakıt istasyonlarındaki tabelaların tarihi rekorlar kırmasına zemin hazırlayacak.
Yıl Sonu Yaklaşırken Vergi Baskısı Katlanarak Devam Edecek
Sonbahar döneminde yaşanacak olan vergi artışlarının hemen ardından, yılın son ayında da pompa fiyatlarını doğrudan etkileyecek ikinci bir düzenleme devreye sokulacak. Aralık ayı itibarıyla motorine uygulanmakta olan maktu vergi tutarı 3 TL daha artırılarak toplamda 12 TL seviyesine çekilecek. Bu durum, piyasadaki satış fiyatlarının üzerinde inanılmaz bir baskı oluşturarak sürücülerin ulaşım maliyetlerini katlayacak.
Katma Değer Vergisi etkisi de hesaba katıldığında, aralık ayındaki toplam zam miktarı tam 14,40 TL düzeyine fırlayacak. Böylece son çeyrekte üst üste gelecek olan bu iki büyük vergi dalgası, tüketici bütçesinde telafisi zor devasa delikler açacak. Piyasalar, vergi oranlarındaki bu devasa artışların enflasyon üzerindeki etkilerini de şimdiden endişeyle takip ediyor.
Lojistik Ve Ticari Sektörlerde Maliyet Krizinin Esiğine Gelindi
Akaryakıt ürünlerine ardı ardına yapılması planlanan bu tarihi zamlar, yalnızca bireysel araç sahiplerini değil, tüm ticari ekosistemi derinden sarsacak güce sahip bulunuyor. Taşımacılık, nakliye ve lojistik sektörlerinde faaliyet gösteren firmalar, mevcut navlun maliyetlerinin yeni zamlarla birlikte sürdürülemez bir noktaya geleceğini vurguluyor. Taşımacılık giderlerindeki artış, ürün ve hizmetlerin nihai tüketici fiyatlarına doğrudan zam olarak yansıyacak.
Uzmanlar, akaryakıttaki bu maliyet artışlarının iğneden ipliğe her türlü gıda ve tüketim maddesinde zincirleme bir fırlamaya neden olacağı hususunda uyarılarda bulunuyor. Ortadoğu’daki askeri gerilimin düşmemesi ve vergi takviminin aynen uygulanması durumunda, sürücülerin ve ticari işletmelerin yıl sonuna kadar çok daha ağır bir ekonomik yük ile yüzleşmek zorunda kalacağı kesinleşmiş görünüyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
