Kamu sektöründe görev yapan milyonlarca personeli yakından ilgilendiren oldukça kritik bir gelişme yaşandı. Kamu Denetçiliği Kurumu, aile yardımı bildirimini zamanında yapamayan çalışanlara yönelik uygulanan kısıtlamaları inceleyerek ezber bozan bir karara imza attı. Geçmiş dönemlerde bildirim tarihini geciktiren personelin geriye dönük alacaklarında uygulanan 3 aylık sınırlandırma, kurumun detaylı incelemesi sonucunda hukuki dayanaktan yoksun bulundu.
Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından verilen bu karar, şartları taşıdığı halde bildirim formunu geç teslim eden personelin geçmişe dönük tüm alacaklarını tahsil etmesinin önünü açıyor. Kararın gerekçesinde, sosyal yardım hakkının bildirimle değil, ilgili şartların fiilen gerçekleştiği andan itibaren doğduğu vurgulandı. Böylelikle idarelerin uyguladığı zaman aşımı kısıtlamalarının yasal bir temelinin bulunmadığı açıkça tescillenmiş oldu.
Hukuki Mevzuat Ve Hakediş Süreçlerinin İncelenmesi
Devlet Memurları Kanunu kapsamında güvence altına alınan sosyal yardımların sınırlandırılması hususu, hukuki açıdan detaylıca ele alındı. İlgili kanun maddelerinde aile yardımının geriye dönük ödenmesini engelleyen veya belirli bir ayla kısıtlayan hiçbir ibarenin yer almadığı tespit edildi. Kanunla çalışanlara tanınmış olan temel bir hakkın, alt düzenlemeler veya toplu sözleşme hükümleriyle daraltılamayacağı ilkesi bir kez daha hatırlatıldı.
Kamu Başdenetçisi Mehmet Akarca imzasıyla resmiyet kazanan kararda, ilgili idareye hak kayıplarının telafi edilmesi yönünde tavsiyede bulunuldu. Mevzuat gereğince ilgili devlet kurumunun, bu tavsiye kararı doğrultusunda atacağı adımları 30 gün içerisinde Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirmesi gerekiyor. Bu durum, benzer mağduriyetleri yaşayan tüm kamu personeli açısından bağlayıcı ve emsal bir nitelik taşıyor.
Aile Ve Çocuk Yardımı Kapsamındaki Mali Destekler
Kamu görevlilerine her ay düzenli olarak ödenen sosyal destekler, personelin ailevi durumuna göre değişkenlik gösteriyor. Eşi herhangi bir sosyal güvenlik kurumuna bağlı olarak çalışmayan ve emekli aylığı almayan çalışanlara her ay yaklaşık 3.580 TL tutarında eş yardımı ödemesi yapılıyor. Bu destek, kamu çalışanlarının hane bütçesine önemli bir katkı sağlarken, tutarlar her yılın 1 ve 7. aylarında katsayı oranlarına göre yeniden belirleniyor.
Söz konusu sosyal yardımın diğer bir önemli bacağını ise çocuk yardımı oluşturuyor. Ailedeki 0 ile 6 yaş arasındaki küçük çocuklar için yaklaşık 787 TL ödeme yapılırken, 6 yaşın üzerindeki çocuklar için bu miktar yarı oranında yani yaklaşık %50 azalarak hesaplara aktarılıyor. Anne ve babanın her ikisinin de kamu personeli olması durumunda, söz konusu çocuk yardımı eşlerden yalnızca birine ödeniyor.
Geçmişe Dönük Alacakların Tahsili İçin İzlenecek Adımlar
Geriye dönük hak kaybına uğrayan kamu çalışanlarının alacaklarını talep edebilmesi için belirli süreçleri işletmesi gerekiyor. Hak sahiplerinin, görev yaptıkları kurumların insan kaynakları veya idari mali işler birimlerine yazılı olarak başvuruda bulunması büyük önem taşıyor. Başvuru sürecinde evlilik tarihi, eşin işten ayrılma dönemi veya çocuğun doğum tarihi gibi resmi belgelerin dilekçeye eklenmesi şart koşuluyor.
Kurumlar tarafından geçmişte ödenmeyen aile yardımlarının hesaba aktarılmasında, KDK'nın bu emsal kararı emsal gösterilebiliyor. İdarelerin geriye dönük ödemeleri gerçekleştirirken herhangi bir zaman kısıtlaması uygulamadan, hakkın doğduğu ilk günden itibaren hesaplama yapması gerekiyor. Bu sayede binlerce çalışan, geçmiş dönemde alamadığı binlerce liralık sosyal yardımı toplu bir şekilde alma imkanına kavuşuyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
