Birecik, Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Orta Fırat bölümünde Urfa iline bağlı ilçe merkezi; 43 bin 587 nüfuslu, Fırat ırmağının sol kıyısı üzerinde, deniz yüzeyinden 340 metre yükseklikte kurulmuş bir yerleşim yeri. Evler ırmak boyundaki dar bir düzlükte ve bunun gerisinde yükselen dik bir yamaç üzerine yayılır. Bu yamaç üzerinde bir de kalesi var. Fırat, Birecik"in bulunduğu noktadan itibaren aşağıya doğru ufak çapta nehir nakliyatına elverişli haldedir. Bu sebeple Birecik eskiden beri kara ve nehir ulaşımı arasında bir aktarma yeri olarak önem kazanmıştır. Daha sonraki devirlerde İstanbul-Bağdat demiryolunu Birecik"ten değil de biraz güneyden geçmesi ve kervan ticaretinin eski önemini kaybetmesiyle kasaba gerilemeye başladı. Son yıllarda bu noktada Fırat üzerinde büyük bir köprü yapılması kasabanın önemini yeniden artırdı. Birecik Urfa"ya 83, Gaziantep"e ise 63 km uzaklıkta yer alır. Gaziantep"e yakın olması hasebiyle zaman zaman bu ile bağlı olduğunu yazan kayıtlara rastlanır. Birecik İlçesinin toplam nüfusu 90 bin 605; Yüzölçümü 852 ise kilometrekaredir. Merkez bucağından başka Böğürtlen adlı bir bucağı iki beldesi ve 68 köyü vardır.
KENEVİR YETİŞTİRİLİYOR
İlçe halkı tahıl ve baklagiller tarımıyla meşgul olur. Kenevir ekimi ve fıstık yetiştirme de ilçenin ekonomik hayatında önemli bir yer tutar.
ARKEOLOJİK TARİHİ ÇOK ESKİLERE DAYANIYOR
Birecik Anadolu"da ilk peleolitik (eski-taş devri) aletin burada bulunması sebebiyle Anadolu"nun prehistorik arkeoloji litaretüründe anılır. 1894" te J.E. Gautier"in bulunduğu bu alet iki yüzlü (biface amyodöide), kaba yontulmuş ve Aşolleen ( Acheulleen), yani alt peleolitik devre ait bir baltadır. Birecik baltasının bulunuşundan önce Küçük Asya"da peleolitik yerleşmelerin bulunup bulunmadığı tartışma halindeydi. Bugün, yüksek dağlar dışında, Anadolu"nun her tarafında yontma taş devrinden itibaren insan yaşadığı tespit edilmiştir. Birecik Köprüsü, Birecik İlçesinde Fırat ırmağı üzerindeki köprü. Yakın yıllara kadar Urfa-Gaziantep devlet yolu, Birecik"te kesintiye uğruyor, ırmak bu noktada kayık ve sallarla geçildikten sonra yolculuğa devam ediliyordu. 1952 yılı sonunda burada bir köprünün yapımına başlandı. 1955 yılı sonunda biten Birecik Köprüsü 720 m uzunluğunda ve 10 m genişlediğindedir. Her iki tarafında yayaların geçmesi için birer metrelik kesimler ayrılmıştır. Birecik tarafında 55"er açıklıkta 5 kemer, Gaziantep tarafında ise 26 m açıklıkta 14 bölümü vardır.
BİR ZAMANLAR TERSANESİ VARDI
Birecik Tersanesi, Osmanlı Devleti zamanında faaliyet göstermiş tersane (XVI. yy.). Fırat ve Dicle üzerinde çalışan küçük boyda ırmak gemileri yapılırdı. Birecik Kalesi kentteki tek önemli tarihsel yapıdır. Asurlar zamanında yapılmış, çeşitli dönemlerde onarımdan geçmiştir. Büyük kesme taşlardan yapılmış, yüksekliği 30-40 metreyi bulunan duvarları üstünde 12 burç bulunmaktadır. Birecik Belediyesi Cumhuriyet"ten önce kurulmuştur.
KELAYNAKLAR
İlçeyi günümüzde dünyaya tanıtan en büyük özelliği ise Kelaynak kuşlarına ev sahipliği yapmasıdır. Yılın belli dönemlerinde Birecik"e gelen Kelaynaklar güz dönümünde sıcak hava akıntısıyla birlikte ilçeyi terk eder.