Milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren Genel Sağlık Sigortası prim borçları konusunda hükümet yepyeni bir çalışma başlattı. Sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliğini artırmak ve dar gelirli vatandaşların omuzundaki finansal yükü hafifletmek amacıyla hazırlanan bu kapsamlı taslak meclis gündemine taşınıyor. Sigortalı çalışan veya emekli olmamasına rağmen sistem gereği adına borç tahakkuk eden kişilerin yaşadığı mağduriyetlerin giderilmesi hedefleniyor.
Yapılması planlanan bu hukuki düzenleme çerçevesinde iki farklı formül aynı anda devreye sokulacak. Geçmiş yıllardan kalan bazı borçlar tamamen ortadan kaldırılırken güncel döneme ait devasa yekûnler ise ileri bir tarihe ertelenecek. Böylece hem bütçe dengeleri gözetilecek hem de hastaneye gitmekte tereddüt eden ya da evine icra kâğıdı gelen binlerce insan rahat bir nefes alacak.
Milyonlarca Kişinin Borcu Erteleniyor
Hazırlıkları süren kanun tasarısının en dikkat çekici maddelerinden birini öteleme hamlesi oluşturuyor. Toplam tutarı 100 milyar lirayı aşan devasa borç havuzu için vatandaşlara ödeme kolaylığı tanınacak ve yükümlülükler öngörülebilir bir zamana kaydırılacak. Özellikle ekonomik olarak zorluk çeken ve düzenli bir geliri bulunmayan kişilerin biriken borçları sebebiyle günlük hayatlarında karşılaştıkları engellerin bu sayede aşılması planlanıyor.
Söz konusu erteleme kararının detayları ve bu süreçte işleyecek faiz veya gecikme zammı oranları metnin resmen yasalaşmasıyla birlikte netlik kazanacak. Uzmanlar bu adımın, borç baskısı altındaki kesimlerin anlık olarak rahatlamasını sağlayacağını belirtirken, uzun vadede sistemin işleyişine dair kalıcı çözümlerin de konuşulması gerektiğini vurguluyor. Vatandaşların bu süreçte e-Devlet sistemini düzenli olarak takip etmesi ve güncel durumlarını kontrol etmesi büyük önem taşıyor.
2016 Yılına Ait Borçlar Siliniyor
Torba yasa kapsamında atılacak ikinci önemli adım ise geçmiş döneme ait borçların tamamen silinmesini kapsıyor. Yapılacak yasal değişiklik sayesinde 1,5 milyona yakın vatandaşın 2016 yılına ait yaklaşık 4 milyar liralık Genel Sağlık Sigortası prim borcu tarihe karışacak. Bu sayede uzun yıllardır ödenemediği için katlanarak büyüyen ve kişilerin karşısına sürekli bir engel olarak çıkan eski borç kalemi defteri kapanmış olacak.
Geçmiş yıllarda da benzer uygulamaların yapıldığı bilinirken, her yıl bir önceki dönemin borçlarının af veya silinme yoluyla tasfiye edilmesi gelenek halini aldı. 2016 yılı borçlarının silinmesiyle birlikte binlerce insan icra takip dosyalarından kurtulma fırsatı yakalayacak. Silme işlemine gecikme cezaları ile zamların da dahil edilip edilmeyeceği hususu, tasarının meclis komisyonlarındaki görüşmeleri sırasında kesinleşecek.
Gelir Testi Yaptırmayanlar Dikkat
Genel Sağlık Sigortası sisteminde borç birikmesinin en temel sebeplerinden biri şüphesiz zamanında yaptırılmayan gelir testleri olarak öne çıkıyor. Herhangi bir sosyal güvencesi veya resmi işi olmayan kişilerin otomatik olarak en yüksek prim oranından borçlandırılması, binlerce kişinin farkında olmadan borç batağına saplanmasına yol açıyor. Aile içindeki kişi başına düşen gelirin brüt asgari ücretin üçte birinin altında olduğunu kanıtlayanlar ise prim ödemekten tamamen muaf tutulabiliyor.
Gelir testi işlemlerinin ikamet edilen ilçedeki Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla yürütüldüğü biliniyor. İlgili test sonucunda durumu uygun bulunan vatandaşların primleri devlet tarafından karşılanırken, bu sınırı aşanlar ise 2026 yılı için belirlenen aylık 1.981,80 TL tutarındaki primi ödemek durumunda kalıyor. Vatandaşların mağduriyet yaşamaması adına gelir testi süreçlerini ihmal etmemesi ve güncel gelir durumlarını sosyal güvenlik kurumuna bildirmesi hayati bir zorunluluk teşkil ediyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
