Türkiye istihdam piyasası son dönemde yeni bir kırılma noktasıyla karşı karşıya kaldı ve açıklanan rakamlar ekonomi çevrelerinde yankı uyandırdı. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından paylaşılan son işgücü verilerine göre, mevsimsellikten arındırılmış resmi işsizlik oranı yüzde 8,4 düzeyine tırmandı. Bir önceki aya kıyasla gerçekleşen bu 0,5 puanlık artış, milyonlarca vatandaşın geçim mücadelesini doğrudan etkileyen yeni bir ekonomik dalganın habercisi oldu.
Söz konusu dönemde işsiz vatandaşların sayısı tam 198 bin kişi birden çoğalarak 2 milyon 967 bin sınırına dayandı. İstihdam alanındaki bu daralma, özellikle özel sektördeki maliyet baskıları ve daralan pazar koşullarıyla yakından ilişkilendiriliyor. Uzmanlar, iş arayan insan sayısının hızla artarken mevcut kadroların küçülmeye gitmesinin piyasadaki dengeleri sarstığını vurguluyor.
İstihdam Edilenlerin Sayısında Ciddi Gerileme Yaşandı
İstihdam cephesinde yaşanan olumsuz tablo, eylül ayında çalışan nüfusun hacminde de net bir şekilde kendini gösterdi. Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre, aktif olarak çalışanların toplam sayısı 49 bin kişi azalarak 32 milyon 445 bine geriledi. Bu azalış, iş piyasasının yeni mezunlara ve işten çıkarılanlara yeterli alternatif alan yaratamadığını gözler önüne seriyor.
İstihdam oranı genel olarak yüzde 48,3 seviyesine gerilerken bu oran kırılımlarında derin cinsiyet uçurumları göze çarpıyor. Erkeklerde istihdam oranı yüzde 65,8 civarında seyrederken kadınlarda bu oran yüzde 31,2 seviyesinde kaldı. Toplumun geniş kesimlerini kapsayan bu veriler, çalışma çağındaki her iki bireyden birinin ekonomik üretimin dışında kaldığını açıkça kanıtlıyor.
Cinsiyetler Arasındaki İşsizlik Uçurumu Büyüyor
Eylül verilerinin detayları incelendiğinde, işsizlik yükünün toplumsal gruplara eşit dağılmadığı ve kadınlar ile gençler üzerinde yoğunlaştığı görülüyor. Erkeklerde işsizlik oranı yüzde 6,9 olarak kayıtlara geçerken kadınlarda bu oran yüzde 11,3 düzeyine ulaştı. Bu tablo, her 100 kadından 11'inin aktif olarak iş aramasına rağmen istihdam edilemediğini ortaya koyuyor.
Kadınların işgücüne katılımı artma eğilimi gösterse de kalıcı ve güvenceli iş bulma süreçlerindeki engeller ortadan kalkmış değil. Özellikle ev sorumlulukları, bakım yükleri ve işyerlerindeki ayrımcı pratikler, kadın işsizliğinin kronik bir yapı kazanmasında kritik rol oynuyor. Ekonomistler, toplumsal cinsiyet eşitliğini gözetmeyen istihdam politikalarının uzun vadede ekonomik büyüme önünde büyük bir bariyer oluşturacağını belirtiyor.
Genç Nüfusta İşsizlik Oranı Endişe Verici Boyutta
İşsizlik dalgasından en ağır darbeyi alan kesimlerin başında hiç şüphesiz 15 ila 24 yaş aralığındaki genç nüfus geliyor. Genç işsizlik oranı bir önceki aya göre 1,6 puanlık keskin bir artışla yüzde 14,8 oranına yükseldi. Genç erkeklerde bu oran yüzde 10,4 civarındayken, genç kadınlarda yüzde 23,3 gibi son derece yüksek bir seviyeyi gördü.
Üniversite veya meslek lisesi mezunu olmasına rağmen aradığı fırsatı bulamayan milyonlarca genç, geleceğe dair umutsuzluk yaşarken ekonomik hayata atılmakta zorlanıyor. İş arayan her dört genç kadından birinin işsiz olması, ülkenin insan sermayesinin verimli kullanılamaması yönünde ciddi eleştirilere neden oluyor. İstihdam piyasasındaki bu tıkanıklık, gençlerin kariyer planlarını altüst ederken sosyal hayata uyum süreçlerini de olumsuz etkiliyor.
Kaynak: Zeki Ersin Yıldırım
