Urfa, tarih boyunca farklı medeniyetlerin hüküm sürdüğü, farklı inançlara ve kültürlere ev sahipliği yapan kadim bir şehirdir. İslamiyetin bu topraklara ulaşması, Hazreti Ömer döneminde gerçekleşmiştir. Yıl 639’u gösterdiğinde İyaz bin Ganem komutasındaki İslam ordusu Urfa’yı fethetmiştir.
Tarihî kaynaklara göre Urfa, yapılan anlaşmayla Müslümanların hâkimiyetine girmiştir. Şehir halkıyla vergi ödenmesi şartıyla anlaşma yapılmış, böylece Urfa’nın İslam tarihindeki yeni dönemi başlamıştır.
İslamiyetin Urfa’da yayılmasıyla birlikte şehirde camiler ve mescitler yapılmıştır. Urfa’da yapılan ilk cami ise halk arasında Aşağı Çarşı olarak bilinen tarihî çarşı bölgesinde, Kazancı Pazarı'nda bulunan Eski Ömeriye Camii’dir.
Caminin dış kapısının üzerindeki kitabede, Hazreti Ömer’in halifeliği döneminde, 634-644 yılları arasında yaptırıldığı belirtilmektedir. Adını Hazreti Ömer’den alan cami, Urfa’nın İslam tarihindeki önemli yapılarından biridir.
Eski Ömeriye Camii’nin geçmişine ışık tutan kitabeler, yapının farklı dönemlerde onarıldığını göstermektedir. Son cemaat yerinde bulunan kitabeye göre cami, Hicri 701, Miladi 1301 yılında Ahmed Hacı Durmuş Siraceddin oğlu Üstad Muhammed Ağa tarafından tamir edilmiştir. Cami bahçesinde yerde bulunan bir taş üzerindeki kitabede ise Ali Bey’in oğlu Hacı Firuz Bey’in 1772 yılında onarım yaptırdığı belirtilmektedir. Osmanlı padişahı Sultan Reşad döneminde, 1911 yılında da cami onarım görmüştür. İç kapının doğu tarafındaki kitabede 1330 Hicri tarihi okunmakta, kitabenin Urfalı hattat Behçet Arabi tarafından yazıldığı belirtilmektedir.
58 meydanında bulunan diğer bir cami olan "Yeni Ömeriye Camii" ile bu cami karıştırılmamılıdır. Eski Ömeriye Cami yaklaşık 1400 yıllık geçmişiyle hala ayakta aktif bir şekilde ibadet yeri olarak kullanılmaktadır.
Urfa’nın tarihî çarşıları arasında arka planda kalmış, çoğu kişinin önünden geçerken fark etmediği bu cami, Urfa için çok kıymetli bir yere sahiptir. Camiye girince manevi havası hemen hissedilmekte, huzur veren ortamı insanı etkilemektedir. Tanıtım çalışmalarıyla bu kıymetli camimiz de şehrin tarihî ve kültürel turizmine kazandırılabilir.
Kaynak:Kültür ve İnançlar Diyarı Şanlıurfa
